{Okary - basyşly simap çyrasy, simap buglarynyň çykarylyşyna esaslanyp ýagtylyk çykarýan gaz çykaryjy lampadyr. Senagat, lukmançylyk we açyk yşyklandyryş programmalarynda giňden ulanylýar. Işleýiş ýörelgesi, ýokary - naprýa .eniýe arkasy simap bugyny tolgundyrýar we ultramelewşe diapazonda radiasiýa döredýär. Soňra bu şöhlelenme lampa turbasynyň içindäki fosforlar arkaly görünýän ýagtylyga öwrülýär.
{Okary - basyşly simap çyrasynyň esasy gurluşy kwars aýna turbasyndan, elektrodlardan we simap buglaryndan durýar. Tok elektrodlardan geçende, turbanyň içindäki simap bugy plazma emele getirmek üçin ionlaşdyrylýar. Elektronlar simap atomlary bilen çaknyşyp, ýokary energiýa derejesine geçýär we soňra ultramelewşe ýagtylygy 254 we 185 nanometrde çykarýar. Bu ultramelewşe ýagtylyk turba diwarynda örtülen fosforlary (seýrek ýer fosforlary ýaly) tolgundyrýar, gyzyl, ýaşyl we gök esasy reňkleriň garyndysy bolan ak ýagtylygy döredýär. Akymyň başlamagy üçin ýokary woltly (adatça birnäçe müň wolt) talap edýändigi sebäpli, lampa turbasy başlangyç naprýa .eniýäni azaltmak üçin az mukdarda argon ýa-da neon gazy bilen doldurylýar.
Bu lampanyň möhüm aýratynlyklary bar: Birinjiden, ýokary ýagtylyklylygy bilen, watt üçin 50 - 60 lýumen, akkor lampalardan has ýokary; ikinjiden, ortaça ömri 10 000 sagatdan geçýän uzak ömri bar; üçünjiden, onuň spektri gök-ýaşyl zolakda jemlenip, reňk görkezmegiň ähmiýeti az bolan programmalar üçin amatly bolýar. Şeýle-de bolsa, pes reňkli görkeziji indeks (CRI) (takmynan 40-60) we başlangyç gijikdirilmegi (durnukly ýagtylyga ýetmek üçin 4-8 minut wagt alýar) käbir ýapyk şertlerde ulanylmagyny çäklendirýär.
Ulanyş nukdaýnazaryndan, ýokary yşyklandyryş, stadionlar we zawod ussahanalary ýaly giň meýdanda birmeňzeş yşyklandyrylmagy talap edýän ýerlerde ýokary - basyşly simap lampalary ulanylýar. UV çykyşy olary surata düşürmek we sterilizasiýa ýaly ugurlarda peýdaly edýär. Tehnologiki ösüşler bilen metal halid lampalar we yşyk-diodly indikatorlar ýokary - basyş simap lampalaryny kem-kemden çalyşýarlar, ýöne ikinjisi, ösen tehnologiýasy we çykdajy artykmaçlyklary sebäpli belli bir programmalarda ulanylmagyny dowam etdirýär.
Geljekde daşky gurşaw kadalary simapyň ulanylmagyny çäklendirýänligi sebäpli, ýokary - basyşly simap lampalary kem-kemden bazardan çykyp biler. Şeýle-de bolsa, olaryň tehniki ýörelgeleri häzirki zaman elektrik yşyk çeşmeleriniň ösmegi üçin möhüm binýady üpjün edýär.
